Ghế giám đốc thể thao Al-Ahli trống lần thứ hai: lỗi không nằm ở người ngồi

Osama Hawsawi nhận ghế giám đốc thể thao của Al-Ahli, rồi rời đi chỉ sau một quãng thời gian ngắn. Giữa một mùa giải mà các đấu trường vẫn cuốn đi không nghỉ, một thay đổi nhân sự ở tầng hành chính thường trôi qua rất nhanh trong dòng tin hằng ngày. Nhưng lý do rời đi mới là chỗ đáng dừng lại. Theo tờ Okaz, Hawsawi không được trao đủ quyền hạn mà vị trí ấy đòi hỏi. Không phải kết quả, không phải mâu thuẫn với ban huấn luyện, không phải một cuộc điện thoại từ ông chủ. Một câu về quyền hạn, và thế là xong.

Tôi đã đọc rất nhiều thông cáo chia tay trong hơn một thập kỷ ngồi ở các phòng họp báo và trên những khán đài bán vé dở. Kinh nghiệm theo dõi các trận đấu và các cuộc chuyển nhượng ở Anh dạy tôi một điều khá khó chịu: khi một người rời ghế quá nhanh, nguyên nhân gần như chưa bao giờ nằm ở con người họ. Nó nằm ở cây bút chì chưa ai chịu vẽ đường ranh giới.

Bối cảnh: một câu lạc bộ lớn, hai lần trống ghế, một mùa giải không có khoảng lặng

Al-Ahli là câu lạc bộ thành Jeddah, một trong những tên tuổi lớn nhất của bóng đá Saudi Arabia. Từ năm 2026, theo những gì được công bố rộng rãi, các câu lạc bộ lớn của giải Vô địch Quốc gia Saudi nằm dưới sự kiểm soát của Quỹ Đầu tư Công (PIF) — cấu trúc sở hữu cụ thể vẫn cần kiểm chứng bằng văn bản chính thức.

Sự việc bắt đầu từ chỗ khác. Roi Pedro, giám đốc thể thao, bị đưa ra khỏi vị trí trong bối cảnh kết quả thi đấu kém và sự bất mãn ngày một lớn từ phía cổ động viên. Giới truyền thông Saudi đặt cạnh đó những cáo buộc nhắm vào công việc hành chính của ông và một số hồ sơ hợp đồng. Pedro phủ nhận toàn bộ, nói rằng ông làm việc với sự tận tâm và tôn trọng đầy đủ, và rằng quan hệ giữa ông với Al-Ahli kết thúc bằng thỏa thuận đôi bên.

Rồi Hawsawi đến. Rồi Hawsawi đi. Hai lần trống ghế trong cùng một cửa sổ thời gian ngắn. Ban lãnh đạo buộc phải tái cơ cấu bộ phận thể thao, và phải làm điều đó trong khi lịch thi đấu không cho họ một tuần yên tĩnh nào.

Điểm cốt lõi: quyền lực bị dịch chuyển chứ không bị mất

Điều đáng chú ý nhất ở đây không phải hai người ra đi, mà là cách câu lạc bộ đang phân bổ trách nhiệm. Khi kết quả kém, áp lực lẽ ra phải dồn xuống băng ghế huấn luyện. Ở Al-Ahli, áp lực lại được xả ra ở tầng hành chính. Đây là một dạng dịch chuyển trách nhiệm, và nó nói lên khá nhiều về cấu trúc quyền lực bên trong câu lạc bộ.

Tôi gọi đó là ẩn số quyền hạn. Một giám đốc thể thao hiện đại có nhiệm vụ định hình kế hoạch đội hình, xây dựng danh sách mục tiêu chuyển nhượng, và làm cầu nối giữa ban lãnh đạo với huấn luyện viên. Công việc ấy chỉ có nghĩa nếu người ngồi vào ghế được ký ở một số ngưỡng nhất định mà không phải trình lên từng lần. Khi ngưỡng ấy không tồn tại trên giấy, vị trí biến thành một chiếc ghế trang trí có kèm trách nhiệm giải trình. Đó là điểm chịu lỗ của mọi cuộc chia tay nhanh.

Chi tiết Hawsawi rời đi chỉ sau một thời gian ngắn là tín hiệu mạnh hơn vẻ ngoài của nó. Một người cần vài tháng để nhận ra cấu trúc không cho mình làm việc. Nhưng khi họ rời đi gần như ngay lập tức, khả năng cao vấn đề đã lộ ra từ những cuộc họp đầu tiên — nghĩa là nó mang tính thiết kế, không phải sản phẩm của một xung đột cá nhân cụ thể. Xung đột cá nhân cần thời gian để tích tụ. Vấn đề thiết kế thì lộ diện ở ngày thứ ba.

Hệ quả rơi thẳng vào cửa sổ chuyển nhượng kế tiếp. Giám đốc thể thao là định chế đối trọng với việc mua bán theo cảm xúc. Khi chiếc ghế ấy trống, khoản chi tiếp theo của câu lạc bộ có nguy cơ mang theo cái mà tôi vẫn gọi là phí hoảng loạn — trả trên giá trị hợp lý vì sức ép truyền thông chứ không vì nhu cầu đội hình. Với một câu lạc bộ vừa trải qua sự bất mãn của cổ động viên, sức ép tạo một bản hợp đồng đắt giá để xoa dịu là có thật, và nó thường không đi kèm câu hỏi đội bóng đang thiếu vị trí nào.

Có một tầng nữa ít được nói tới: giám đốc thể thao là một định chế kiểm soát chi phí. Người ngồi ở ghế ấy là người nói không với mức giá mà các trung gian muốn đẩy lên. Trong một thị trường chuyển nhượng được bơm tiền mạnh như bóng đá Saudi, vắng mặt ở vị trí đó chuyển quyền thương lượng về phía người đại diện và câu lạc bộ bán. Đây là loại thiệt hại không xuất hiện trên bảng tổng kết tài chính, nhưng nó chảy qua từng bản hợp đồng.

Và một nghịch lý đáng ghi lại: không có bất kỳ động thái nào liên quan đến huấn luyện viên trong toàn bộ diễn biến này. Ghế giám đốc thể thao thay người hai lần, ghế ban huấn luyện vẫn nguyên. Trong một câu lạc bộ được dẫn dắt bởi kết quả, đó là một trạng thái cân bằng hiếm và cũng khá bấp bênh. Băng ghế huấn luyện đang chắc chắn hơn cả phòng họp. Tạm thời.

Trong dữ kiện gốc còn một sợi chỉ chưa được nối: một phát biểu đáng chú ý của Firas Al-Buraikan sau đêm ở Amman. Trận đấu ấy diễn ra ở giải nào, gặp ai, tỷ số ra sao, nội dung phát biểu là gì — không có gì được nêu. Nhưng sự tồn tại của nó cho thấy câu chuyện hành chính đang được dệt vào một dòng bất mãn rộng hơn, có cả tiếng nói từ phía cầu thủ. Đội bóng được cho là đang cần những quyết định rõ ràng cho các vấn đề của đội một, và những quyết định ấy — gia hạn hợp đồng, mục tiêu mua sắm, lựa chọn nhân sự — đang bị treo giữa lúc các đấu trường vẫn chạy.

Vòng áp lực ở Al-Ahli vận hành theo một trình tự khá quen: kết quả kém tạo bất mãn, bất mãn tạo thay đổi ở tầng hành chính, thay đổi ở tầng hành chính không sửa được kết quả, và vòng lặp quay lại — lần này nhắm vào băng ghế huấn luyện hoặc vào các cầu thủ trụ cột. Không có gì trong hồ sơ cho thấy câu lạc bộ đã cắt được vòng lặp ấy. Việc tái cơ cấu bộ phận thể thao trong một cửa sổ ngắn, giữa lúc mùa giải vẫn cuốn đi, là điều kiện lý tưởng để một cuộc bổ nhiệm mang tính chữa cháy được thông qua nhanh hơn mức cần thiết.

Góc phản trực giác: từ tham nhũng trong tiêu đề đến một bản phủ nhận dứt khoát trong thân bài

Tiêu đề bài báo nói về những cáo buộc tham nhũng. Thân bài kể một câu chuyện khác: những cáo buộc từ giới truyền thông nhắm vào công việc hành chính của một cá nhân và một số hồ sơ hợp đồng, theo sau là một bản phủ nhận hoàn toàn, và không có cơ quan điều tra nào được nêu tên. Không có đơn tố giác, không có phiên điều trần, không có tuyên bố chính thức từ câu lạc bộ.

Khoảng cách giữa tiêu đề và thân bài là chỗ dễ đánh lừa người đọc nhất. Từ nặng nhất trong bài nằm ở tiêu đề, còn phần chứng cứ nằm ở dưới và nhẹ hơn hẳn. Nếu bạn đọc Al-Ahli qua tiêu đề, bạn sẽ tin vào một vụ bê bối quản trị. Nếu bạn đọc qua thân bài, bạn thấy một cuộc chia tay có tranh cãi, một bản phủ nhận, và một ghế trống.

Cáo buộc về hồ sơ hợp đồng vẫn là chi tiết nặng ký nhất, và nó nặng ở một chỗ khác với những gì người ta tưởng. Nó chuyển vấn đề từ hiệu suất sang tính toàn vẹn của hồ sơ — từ câu hỏi người ấy làm tốt không sang câu hỏi giấy tờ có sạch không. Nhưng một cáo buộc không tự động trở thành một phát hiện. Cho đến khi có một cơ quan nào đó mở hồ sơ, đây vẫn là rủi ro danh tiếng, không phải rủi ro pháp lý.

Cái tôi thấy đáng lo hơn cả nằm ở chỗ khác: một câu lạc bộ hai lần mất giám đốc thể thao trong thời gian ngắn, và lần thứ hai ra đi vì thiếu quyền hạn, thì vấn đề thật không phải là hai con người. Vấn đề là vai trò. Nếu họ tuyển người thứ ba mà không viết lại bản mô tả quyền hạn trước, kết cục sẽ lặp lại, chỉ khác tên trên bảng tin.

Bóng đá vốn dĩ là một vở kịch của những sai lầm — tôi chỉ góp công làm nó đáng xem hơn. Nhưng sai lầm lặp lại ba lần ở cùng một vị trí thì không còn là sai lầm nữa. Đó là quy trình.

Điều đáng mang theo

Tôi phát âm sai ba lần trên sóng trực tiếp, nhưng điều đó không khiến tôi sai với chính mình. Có những lỗi thuộc về phút giây, và có những lỗi thuộc về cấu trúc. Al-Ahli đang ở loại thứ hai. Sunderland xuống hạng, và tôi vẫn giữ quan điểm: đi xuống là một cách đi lên — nhưng chỉ khi người ta chịu đọc lại bản vẽ từ đầu.

Câu hỏi không phải là ai sẽ ngồi vào chiếc ghế trống ở Jeddah. Câu hỏi là câu lạc bộ sẽ đưa cho người đó bao nhiêu quyền, bằng giấy trắng mực đen, trước khi mùa giải cuốn họ đi tiếp.