Gabi Guimarães rời Brazil đến VakifBank: hành trình từ nỗi hoài nghi đến băng đội trưởng

Ở tuổi 25, Gabi Guimarães đã có một suất chính thức trong đội tuyển bóng chuyền nữ Brazil, một chỗ đứng vững chắc ở giải quốc nội và một câu hỏi mà cô chưa dám trả lời: liệu mình có đủ tốt để chơi bóng chuyền ở châu Âu? Cô mang câu hỏi ấy theo suốt hai năm, từ sau Olympic Rio 2026 cho đến khi đặt bút ký hợp đồng với VakifBank trước mùa giải 2026-2026. Trong cuộc trò chuyện bên một hồ bơi với Bruno Rezende, người từng rời Brazil để chơi ở Ý rồi Ba Lan, Gabi kể rằng phần khó nhất không nằm ở khoảnh khắc ký tên, mà ở quãng thời gian trước đó, khi cô phải tự đánh giá xem mình đã sẵn sàng hay chưa.

“Tôi có một kế hoạch ra nước ngoài thi đấu, nhưng rất khó để xác định liệu tôi đã sẵn sàng hay chưa,” Gabi nói. “Tôi từng trải qua vài chấn thương và tự hỏi liệu mình có đủ phẩm chất để chơi ở những giải đấu hay nhất thế giới hay không.”

Với một cầu thủ Brazil, việc ra nước ngoài chưa bao giờ là quyết định thuần túy cá nhân. Brazil là một trong những nguồn xuất khẩu vận động viên bóng chuyền lớn nhất hành tinh: hết chu kỳ Olympic này đến chu kỳ Olympic khác, các trụ cột của đội tuyển nữ lần lượt chuyển sang Thổ Nhĩ Kỳ, Ý, Ba Lan hoặc Trung Quốc, nơi lịch thi đấu dày hơn, yêu cầu thể lực khắt khe hơn và mức thu nhập cao hơn hẳn Superliga trong nước. Bruno Rezende là ví dụ rõ nhất ở phía nam giới của cùng một lựa chọn: anh rời Brazil sang Ý, rồi Ba Lan, và vẫn giữ băng đội trưởng đội tuyển nam Brazil sau nhiều mùa giải xa quê.

“Tôi bắt đầu nghĩ về điều đó sau Olympic Rio 2026, khi tôi vẫn đang giành lấy chỗ đứng của mình trong đội tuyển quốc gia,” Gabi kể. “Tôi hiểu rằng mình cần sẵn sàng về mặt tinh thần, và sẵn sàng với tư cách một con người, trước cả tư cách một cầu thủ.”

Đó là lý do cô nói rằng có thể bản thân sẽ phải rời khỏi vùng an toàn và chấp nhận vài đánh đổi để bước sang nấc tiếp theo của sự nghiệp. Những đánh đổi ấy không hề nhỏ với một đội tuyển quốc gia luôn tập trung ở Saquarema: rời khỏi hệ thống huấn luyện quen thuộc, rời khỏi vòng xoay truyền thông trong nước, và tự chịu trách nhiệm về mọi thứ, từ dinh dưỡng đến phục hồi chấn thương.

Bước ngoặt đến trước mùa giải 2026-2026, khi Gabi ký hợp đồng với VakifBank Istanbul, câu lạc bộ giàu thành tích nhất lịch sử Champions League châu Âu với sáu lần vô địch theo thống kê của Liên đoàn bóng chuyền châu Âu (CEV). Cô đến không phải để học việc mà để trở thành một trong những ngôi sao chính của đội bóng, trong một phòng thay đồ tập hợp những cầu thủ ở đẳng cấp tuyển thủ đến từ nhiều quốc gia. Áp lực ở đó không đến từ khán đài, mà từ yêu cầu kỹ thuật được đặt ra trong từng buổi tập.

“Khung cảnh tôi gặp khi đến đó đã thay đổi cách tôi suy nghĩ, vì nó cho tôi thấy ngay từ đầu rằng tôi đang bước vào một đẳng cấp bóng chuyền hoàn toàn khác,” Gabi kể lại. “Giai đoạn đầu thực sự khó khăn và đòi hỏi rất cao.”

Điều thay đổi nhiều nhất là mối quan hệ với huấn luyện viên trưởng Giovanni Guidetti. “Một trong những điều đầu tiên ông ấy nói với tôi là ông muốn chuẩn bị cho tôi trở thành đội trưởng, và tôi sốc, vì tôi chưa bao giờ hình dung mình ở vị trí đó,” cô nhớ lại. Với một tay đập biên từng tự đánh giá bản thân qua những chấn thương, việc được trao băng đội trưởng ở một câu lạc bộ vô địch châu Âu là lời khẳng định đi ngược lại mọi nghi ngờ.

Băng đội trưởng ở VakifBank không phải một danh hiệu truyền thông, mà là một yêu cầu chiến thuật cụ thể. Đội hình của Guidetti vận hành bằng hệ thống phòng ngự - phản công tốc độ cao, trong đó tay đập biên phải nhận bóng đầu tiên, chịu trách nhiệm điều tiết nhịp độ và giữ ổn định tâm lý cho cả hàng sau. Một đội trưởng ở vị trí đó gần như là bộ điều phối tại chỗ của huấn luyện viên trên sân.

Đề tài đội tuyển quốc gia cũng quay lại trong cuộc trò chuyện, và Gabi nhớ lại cảm giác lần đầu được gọi lên các đội trẻ Brazil. “Được chơi cho đội tuyển quốc gia là một giấc mơ từ thuở nhỏ, nó đưa tôi trở lại tuổi trẻ của mình, vì tôi luôn yêu thích xem và chơi thể thao, mơ được đại diện cho Brazil, giành huy chương và nghe quốc ca vang lên.”

Điểm ngoặt của giấc mơ ấy đến năm 2026, khi cô lần đầu được gọi lên đội tuyển trẻ Brazil và có mặt ở Saquarema cùng thế hệ vừa giành huy chương vàng Olympic Bắc Kinh 2026, gồm những tên tuổi như Fofão, Sheilla Castro, Fabiana Claudino, Thaísa Menezes và Paula Pequeno. “Đó là một dấu hiệu mạnh mẽ rằng tôi nên tiếp tục, bởi trước đó tôi chưa bao giờ ở gần giấc mơ của mình đến thế,” cô nói. Tấm gương ấy không cho cô một bản thiết kế, mà cho cô một chuẩn mực.

Câu chuyện này thường được kể theo cách đơn giản nhất: ngôi sao Brazil ra nước ngoài để kiếm tiền. Cách kể đó đúng nhưng vô dụng. Mức lương ở Sultanlar Ligi cao hơn Superliga, nhưng nếu chỉ vì tiền, Gabi đã có thể chọn một bến đỗ dễ chịu hơn nhiều so với một đội bóng luôn đặt mục tiêu vô địch Champions League mỗi mùa. Thứ cô mua bằng bản hợp đồng ấy là một môi trường buộc cô phải tốt lên mỗi ngày, và một vai trò mà chính cô chưa từng tự hình dung.

So sánh với Bruno cho thấy một khoảng cách khác. Một tay chuyền hai nam hàng đầu Brazil có thể sống thoải mái ở châu Âu trong hơn một thập kỷ, trong khi ngay cả những tay đập biên nữ xuất sắc nhất cũng phải cân nhắc kỹ từng bản hợp đồng một. Bóng chuyền nữ không cần ai cứu, chỉ cần người chịu ngồi xuống lắng nghe, bởi phần lớn các quyết định của những vận động viên này được đưa ra trong một không gian tài chính hẹp hơn nhiều so với đồng nghiệp nam.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở Champions League châu Âu và những mùa giải quốc nội Nhật Bản, phát hiện đáng chú ý nhất ở những cuộc chuyển nhượng như thế này là: điều tạo ra bước nhảy vọt thường là một lời đề nghị trách nhiệm, chứ không phải một mức lương trong bản hợp đồng. Khi tôi bắt đầu làm việc trong làng bóng chuyền nữ, tôi luôn sợ những câu hỏi kiểu “liệu cô ấy có đủ trình độ?”. Những câu hỏi đầu tiên tôi từng sợ, giờ là câu chuyện tôi kể cho các em.

VakifBank đã cho Gabi một băng đội trưởng, và băng đội trưởng đó trả lại cho cô một vị thế khác trong đội tuyển Brazil. Cô trở về với tư cách một người đã từng giữ ổn định cả một hệ thống ở đẳng cấp cao nhất, thay vì một tài năng trẻ cần được bảo vệ. Trong thể thao nữ, những bước ngoặt thường được đo bằng loại trách nhiệm mà một vận động viên dám nhận.

Làn sóng truyền thông rồi sẽ qua. Những đứa trẻ thấy mình trong đó thì không. Và đôi khi, để một đứa trẻ Brazil nhìn thấy mình, trước hết phải có một người phụ nữ rời khỏi nhà, nhận lấy một chiếc băng đội trưởng ở nước ngoài và chứng minh rằng cô ấy xứng đáng với nó.